Israëlische patenten, hardware en uitvindingen

Daarbij is het belangrijk om onderscheid te maken tussen een Israëlische uitvinding, een patent van een Israëlisch bedrijf en een patent dat daadwerkelijk in Israël is verleend. Veel Israëlische technologie zit in producten van Apple, Samsung, Intel, Google en andere internationale fabrikanten, terwijl de relevante patenten bijvoorbeeld Amerikaans, Europees én Israëlisch zijn.

In Israël geldt voor een normaal uitvindingsoctrooi in beginsel 20 jaar bescherming. Voor bepaalde geneesmiddelen en medische apparatuur kan onder voorwaarden een verlenging van maximaal vijf jaar worden verkregen.

Belangrijke voorbeelden

1. Smartphones en tablets: Corephotonics

Een van de duidelijkste Israëlische bijdragen aan de moderne smartphone zit in de camera. Corephotonics uit Tel Aviv ontwikkelde technologie voor meerdere camera's in één telefoon: groothoek + telelens, beeldfusie tussen twee sensoren, optische zoom zonder grote uitstekende lens en zogenoemde folded/periscope optics, waarbij licht via een prisma zijwaarts door de telefoon wordt geleid.

Corephotonics zegt meer dan 300 verleende patenten te bezitten voor onder andere telelenzen, folded optics, stabilisatie, dubbele camera's en beeldverwerkingsalgoritmen. Samsung nam het bedrijf in 2019 grotendeels over.

Een belangrijke Amerikaanse familie voor de dual-aperturecamera is nog actief tot ongeveer 12 juni 2034; vervolgpatenten voor camera- en zoomtechnologie lopen in sommige gevallen tot 2026–2036.

Dat betekent dat ongeveer acht tot tien jaar bescherming resteert voor verscheidene belangrijke Corephotonics-uitvindingen.

2. 3D-camera's en gezichts-/dieptesensoren: PrimeSense

Het Israëlische PrimeSense ontwikkelde zeer belangrijke technologie om met infrarood licht een 3D-kaart van een ruimte of gezicht te maken. Het bedrijf werd in 2013 door Apple gekocht.

De techniek bestaat grofweg uit een infraroodlichtbron, optica, sensoren en software die uit de teruggekaatste patronen diepte-informatie berekent. Dergelijke technologie is relevant voor computers, tablets, smartphones, gebarenherkenning, augmented reality en gezichts-/3D-detectie.

Een belangrijke PrimeSense/Apple-patentlijn voor een scanning depth engine is volgens de Amerikaanse registratie nog actief en heeft een aangepaste einddatum van 28 juli 2035.

Dat is vanaf september 2026 nog bijna negen jaar.

Het is overigens te simpel om te zeggen dat PrimeSense "Face ID heeft uitgevonden": Apple combineert een groot aantal eigen en overgenomen technologieën.

3. USB-stick: M-Systems en Dov Moran

De DiskOnKey/USB-flashdrive is een van de bekendste Israëlische computeruitvindingen. Dov Moran en M-Systems combineerden flashgeheugen, een controller en USB tot een zeer compact verwijderbaar opslagmedium. Het Technion beschrijft Moran als uitvinder van de USB Flash Drive en dateert de introductie rond 2000.

De oorspronkelijke patentfamilie had prioriteit vanaf 5 april 1999. De betreffende Europese bescherming is inmiddels verlopen; Google Patents geeft voor een belangrijke Europese tak 20 maart 2020 als einddatum.

Dus: de kern van de oorspronkelijke DiskOnKey-technologie kan niet meer op grond van dat oorspronkelijke patent worden gemonopoliseerd. Moderne flashcontrollers kunnen uiteraard weer onder veel nieuwere patenten vallen.

4. Israëlische chips in laptops en computers

Intel heeft een uitzonderlijk grote R&D-aanwezigheid in Israël. Intel zelf noemt onder meer bijdragen vanuit Israël aan Centrino en Intel Core-processors; Haifa is nog steeds een belangrijk centrum voor processor- en AI-ontwikkeling.

Historisch noemt Intel Israel onder meer mobiele computerplatforms, Core 2 Duo, Ethernet- en wireless-LAN-technologie als ontwikkelingen waaraan Israëlische teams belangrijke bijdragen leverden.

Hier kan echter geen zinvolle datum worden gegeven als "het Intel-Israël-patent verloopt in 20xx". Een processor bestaat uit duizenden afzonderlijke uitvindingen en patentfamilies. Patenten uit de Pentium M/Centrino-periode zijn nu veelal verlopen of lopen af, terwijl nieuwe processor-, AI-, fabricage- en energiebesparingstechnieken nog jaren beschermd kunnen blijven.

5. Waze: Israëlische software op de smartphone

Waze ontstond in Israël en patenteerde onder andere technieken waarbij informatie van gebruikers en voertuigen wordt verwerkt om wegenkaarten op te bouwen en bij te werken.

US8612136, System and method for road map creation, werd oorspronkelijk aan Waze verleend en later aan Google overgedragen. Het patent had technisch gezien een aangepaste maximale looptijd tot 1 september 2029, maar staat inmiddels als Expired – Fee Related geregistreerd.

Het levert een mooi voorbeeld op van een belangrijk principe:

een patent hoeft niet twintig jaar werkelijk in kracht te blijven. Het kan eerder vervallen doordat onderhoudstaksen niet worden betaald, het patent wordt ingetrokken of ongeldig wordt verklaard.

6. Check Point: firewall en cybersecurity

Het Israëlische Check Point is belangrijk in de ontwikkeling van moderne netwerkbeveiliging en vooral stateful inspection/firewalltechnologie.

Een vroeg Europees Check Point-patent voor het controleren van netwerkbeveiliging had prioriteit uit 1993 en liep af in 2014.

Een latere patentfamilie voor snelle packet filtering, met prioriteit uit 2000, liep rond 2021 af.

De oorspronkelijke ideeën zijn dus niet meer exclusief beschermd door deze vroege patenten. Check Point bezit uiteraard ook veel nieuwere cybersecuritypatenten.

7. Mobileye: beeldherkenning

Mobileye is eveneens een Israëlische ontwikkeling. Hoewel de technologie vooral in auto's wordt toegepast, bestaat zij voor een groot deel uit dezelfde soorten onderdelen die ook in computers en mobiele apparatuur voorkomen: camerasensoren, processors, beeldherkenningssoftware, machine vision en AI.

Een concreet voorbeeld is EP2815383, waarmee uit camerabeelden de tijd tot een mogelijke botsing wordt berekend. Dit patent staat als actief geregistreerd met een verwachte einddatum van 13 februari 2033.

Er resteert dus ongeveer 6½ jaar.

Medische apparatuur

Israël is bijzonder sterk in medische beeldvorming en apparatuur.

PillCam — Given Imaging. De inslikbare videocapsule bevat een zeer kleine camera, lichtbron, elektronica en draadloze overdracht. Het fundamentele Amerikaanse patent US5604531 van Gavriel Iddan en Doron Sturlesi had prioriteit vanaf 1994 en is in 2015 verlopen. Nieuwe versies van capsule-endoscopie bevatten echter aanvullende, later gepatenteerde technieken.

ReWalk. Het door Amit Goffer ontwikkelde systeem gebruikt gemotoriseerde beensteunen, sensoren, accu's en computers om mensen met bepaalde vormen van verlamming te ondersteunen bij staan en lopen. Een latere ReWalk-patentfamilie voor bevestiging en constructie van het exoskelet is nog actief tot 26 juli 2037.

Dat is nog bijna elf jaar.

Insightec / Exablate. Dit Israëlische bedrijf ontwikkelt apparatuur waarbij krachtige, zeer nauwkeurig gefocusseerde ultrasone golven in het lichaam een klein gebied behandelen, terwijl MRI of andere beeldvorming wordt gebruikt voor lokalisatie en controle. Een relatief recente Europese uitvinding voor automatische focussering met gereflecteerde ultrasone signalen is actief en heeft een verwachte einddatum van 19 juli 2037.

Ook hier resteert bijna elf jaar.

Software is een bijzonder geval

Een softwareprogramma is niet simpelweg "twintig jaar gepatenteerd". Het concrete technische concept kan onder een patent vallen, terwijl de feitelijke broncode daarnaast auteursrechtelijk wordt beschermd. Een navigatie-app kan bijvoorbeeld tientallen gepatenteerde technieken gebruiken voor positiebepaling, kaartopbouw, verkeersanalyse, compressie en communicatie, zonder dat er zoiets bestaat als één patent op "Waze".

Hetzelfde geldt voor smartphones. Er bestaat geen Israëlisch patent op "de smartphone". Wel zitten er in een moderne telefoon mogelijk Israëlische of in Israël ontwikkelde technieken voor:

camera en zoom → Corephotonics;
3D- en dieptesensoren → PrimeSense/Apple;
processors en chiparchitectuur → Intel Israel en andere chipbedrijven;
navigatie → Waze;
cybersecurity → Check Point en tientallen andere Israëlische bedrijven;
flashopslag → historische technologie van M-Systems.

De opvallendste conclusie is dat een deel van de beroemde Israëlische technologie uit de jaren 1990 en 2000 inmiddels vrij van de oorspronkelijke patenten is — zoals de fundamentele USB-stick, vroege Check Point-technologie en het oorspronkelijke PillCam-patent. Daarentegen is veel Israëlische camera-, 3D-sensing-, computer-vision- en medische technologie uit de jaren 2010 nog tot circa 2033–2037 beschermd.

Ja. Hieronder staat een uitgebreidere inventarisatie van 40 concrete Amerikaanse patenten uit Israëlische technologiebedrijven, met uitvinder(s), aanvraagjaar, huidige rechthebbende en de in het patentregister vermelde vervaldatum.

Een belangrijke beperking vooraf: bij een commercieel apparaat is meestal niet openbaar vast te stellen dat juist patent X in model Y wordt toegepast. Wat wél aantoonbaar is, is dat de onderliggende technologie commercieel is toegepast. Dat is bijzonder sterk bij Anobit: Apple bevestigde de overname en Reuters meldde dat Anobit-chips al in iPhone, iPad en MacBook Air werden gebruikt. PrimeSense werd door Apple gekocht voor 3D machine vision; recentere berichtgeving koppelt die technologie aan Apples ontwikkeling richting gezichtsherkenning. Samsung kocht Corephotonics specifiek voor zijn optische/cameratechnologie.

De data hieronder zijn de Amerikaanse patentdata. Een Europese, Israëlische, Japanse of Chinese variant uit dezelfde patentfamilie kan een andere status of einddatum hebben. Google Patents waarschuwt bovendien zelf dat zijn juridische status geen definitieve juridische conclusie is.

A. Smartphonecamera's — Corephotonics / Samsung

Corephotonics is gevestigd in Tel Aviv en ontwikkelde onder meer dual-camera zoom, folded/periscope-camera's, actuatoren, beeldfusie en computational photography. Het bedrijf zegt zelf dat zijn compacte dual-camera-zoomtechniek breed werd overgenomen in flagship-smartphones. Samsung nam Corephotonics in 2019 over om zijn optische/CIS-technologie te versterken.

B. iPhone/iPad/Apple — PrimeSense 3D-sensing

PrimeSense was een Israëlisch bedrijf gespecialiseerd in 3D machine vision. Apple nam het in november 2013 over. Reuters meldde destijds dat PrimeSense chips en technologie maakte waarmee apparaten een omgeving driedimensionaal kunnen waarnemen; de technologie zat eerder onder meer in Microsoft Kinect.

De huidige Apple-technologie is niet simpelweg één-op-één "PrimeSense = Face ID": Apple combineert vele technologieën. Wel zijn deze oorspronkelijke PrimeSense-patenten na de overname aan Apple overgedragen.

Hier is dus nog ongeveer 3 tot 7 jaar primaire Amerikaanse bescherming over, afhankelijk van het patent.

C. iPhone, iPad en MacBook Air — Anobit flashgeheugen

Dit is een van de duidelijkst aantoonbare gevallen. Anobit ontwikkelde controllers en signaalverwerking om NAND-flash betrouwbaarder, sneller en dichter te maken. Bij de overname in januari 2012 meldde Reuters expliciet dat Anobits chip al in de iPhone, iPad en MacBook Air werd toegepast.

Deze groep is interessant omdat Apple niet alleen het bedrijf kocht, maar uiteindelijk ook de Anobit-patenten rechtstreeks op naam van Apple kreeg.

D. Pc, laptop en USB-opslag — M-Systems / DiskOnKey

M-Systems van Dov Moran ontwikkelde de DiskOnKey. Het Technion noemt Moran de uitvinder van de USB-flashdrive en meldt dat het oorspronkelijke patent op 14 november 2000 werd verleend. De ontwikkeling begon in 1999.

Hier zie je het historische verloop goed: de fundamentele DiskOnKey/USB-flashtechnologie is inmiddels grotendeels uit patent. Fabrikanten mogen echter nog steeds tegen jongere patenten op controllers, error correction, NAND-technologie enzovoort aanlopen.

E. Medische apparatuur — PillCam, Exablate en ReWalk

Hier is de koppeling met echte medische apparatuur duidelijk aantoonbaar. Medtronic verkoopt nog steeds de PillCam-capsule-endoscopieplatforms en noemt Given Imaging de pionier van capsule-endoscopie. Insightec verkoopt de Exablate Neuro voor MRI-geleide focused ultrasound.

Insightec gebruikt focused ultrasound in combinatie met MRI om diepgelegen hersengebieden te behandelen zonder klassieke chirurgische incisie; de Exablate-technologie is anno 2026 nog commercieel en klinisch in gebruik.

F. Algemene software — Waze en Check Point

Waze

Waze is een mooi voorbeeld van een uitvinding waarbij het belangrijkste deel software en serverinfrastructuur is. De patenten beschrijven onder andere het voortdurend opbouwen van kaarten uit positiegegevens van mobiele gebruikers en het realtime uitwisselen van verkeersinformatie. Het patent noemt expliciet mobiele telefoons en mobiele computers als mogelijke navigatieapparaten.

Waze zelf is uiteraard nog steeds een operationele navigatie-app.

Check Point

Check Point, opgericht en gevestigd in Israël, ontwikkelde een groot portfolio rond firewalls, packet inspection, netwerkbeveiliging, VPN's en endpointbeveiliging. Twee concrete nog actieve Amerikaanse patenten: